banner21

06.03.2017, 08:37

Neden Cum­hur­baş­kan­lı­ğı Sis­te­mi! - 4

“Neden Cum­hur­baş­kan­lı­ğı Sis­te­mi” yazı di­zi­min bir ön­ce­ki di­zi­sin­de yani son ya­zım­da; Cum­hur­baş­kan­lı­ğı Hü­kü­met Sis­te­mi’nde Cum­hur­baş­ka­nı’nın yetki me­se­le­si hu­su­su­nu yaz­dım. Bugün 16 Nisan’da kendi ka­de­ri­ni, kendi ter­cih­le­ri ile be­lir­le­yecek olan mil­le­ti­mi­zin Cum­hur­baş­kan­lı­ğı Hü­kü­met Sis­te­mi ile ala­ka­dar ak­lın­da soru işa­ret­le­ri­ni azalt­mak, mev­cut sis­tem ve Cum­hur­baş­kan­lı­ğı Hü­kü­met Sis­te­mi ile ala­ka­dar ola­rak bil­gi­len­dir­mek mak­sat­lı, benim yaş gru­bum­da ki nesil için araş­tır­ma yazı tü­rü­ne gi­re­bi­lecek, hali ha­zır­da 16 Nisan’da oy kul­la­na­cak olan nü­fu­sun bir­ço­ğu­nun biz­zat ya­şa­dı­ğı bir ta­ri­he doğru yol­cu­luk ede­ce­ğiz. 1980 As­ke­ri dar­be­si­ne giden sü­re­ce doğru bir tarih yol­cu­lu­ğu ya­pa­ca­ğız.


O ta­rih­ler­de Par­la­men­ter Sis­tem’in bir aç­ma­zı ola­rak ad­lan­dı­ra­bi­le­ce­ği­miz; Tam 115 turda “TBMM’de Se­çi­le­me­yen Cum­hur­baş­kan­lı­ğı Krizi” 12 Eylül dar­be­ci­le­ri­ne büyük fır­sat ta­nı­mış­tı. Peki ne ol­muş­tu o sü­reç­te. 1960 as­ke­ri dar­be­sin­den sonra ya­pı­lan 1961 darbe ana­ya­sa­sı ve özel­lik­le 1971 muh­tı­ra­sın­dan sonra ya­pı­lan de­ği­şik­li­ler Tür­ki­ye’de ve­sa­yet re­ji­mi­ni güç­len­dir­miş­ti. Mec­lis ve milli ira­de­nin ye­ri­nen ta­hak­küm edi­len ve­sa­yet araç­la­rı kriz ve dar­be­le­re yol açtı. Par­la­men­ter sis­te­min yol aç­tı­ğı tı­kan­ma ve tı­kan­ma­nın aka­bin­de mec­li­sin etkin bir şe­kil­de ça­lı­şa­ma­ma­sı, mec­li­sin bir türlü se­çe­me­di­ği Cum­hur­baş­ka­nı krizi, si­ya­si ik­ti­dar­sız­lı­ğın ya­rat­mış ol­du­ğu eko­no­mik kriz­ler, eko­no­mik kriz­le­rin bes­le­di­ği top­lum­sal hu­zur­suz­luk 1980’de darbe yap­mak is­te­yen­le­re fır­sat verdi. Bah­set­ti­ğim ge­rek­çe­ler 1980 as­ke­ri dar­be­si­nin ta­ma­mı­nı oluş­tu­ran ge­rek­çe­ler ol­ma­sa dahi, sü­re­ci ha­zır­la­yan, hatta ge­li­şim ve sonuç nok­ta­sı­na ge­ti­ren en önem­li ge­rek­çe­ler­di.


1961 darbe ana­ya­sa­sı­na göre par­la­men­to­nun se­çe­me­di­ği Cum­hur­baş­ka­nı ve 12 Eylül dar­be­si­ne giden yolda ge­liş­me ve sonuç aşa­ma­sı­nın önem­li un­sur­la­rın­dan olan, par­la­men­ter sis­te­min tı­kan­dı­ğı, ül­ke­mi­zin yakın ta­ri­hin­de milli ira­de­ye ya­pı­lan en büyük dar­be­ler­den bi­ri­ne giden sü­re­ce tarih ve vaka ola­rak gi­de­lim.
1980’de ne oldu?


6 Nisan; Fahri Ko­ru­türk’ün Cum­hur­baş­kan­lı­ğı sü­re­si doldu.


22 Mart; TBMM ile Cum­hu­ri­yet Se­na­to­su üye­le­ri Cum­hur­baş­ka­nı seç­mek için top­lan­dı. Ancak par­ti­ler­den aday çık­ma­dı. İlk kez du­yan­lar için Cum­hu­ri­yet Se­na­yo­su ya da es­ki­den yay­gın bir şe­kil­de kul­la­nı­lan adıy­la Oku­muş­lar Mec­li­si, Tür­ki­ye’de 1960 as­ke­ri dar­be­si ile gelen 1961-1980 yıl­la­rı ara­sın­da TBMM’nin üst mec­li­si ola­rak ça­lı­şan ya­sa­ma or­ga­nıy­dı. Alt mec­lis mil­let mec­li­siy­di.


25 Mart; Halen aday çık­ma­yın­ca mil­let­ve­ki­li Nu­ret­tin Yıl­maz aday oldu.


Ni­san-Ma­yıs; 2 ay bo­yun­ca ne CHP ne AP güçlü bir aday çı­ka­ra­ma­dı.


Ha­zi­ran; 60. Turda AP, Sa­det­tin Bil­giç’i aday gös­ter­di, o da 264 oy ala­bil­di. (Se­çil­mek için ge­re­ken oy sa­yı­sı 318’di.)


Tem­muz-Ağus­tos; CHP, Baş­ba­kan Men­de­res’i biz­zat tu­tuk­la­yan eski Hava Al­ba­yı Muh­sin Batur’u aday gös­ter­di. Bu arada görev sü­re­si dolan Fahri Ko­ru­türk Çan­ka­ya’dan ay­rıl­dı. Se­na­to Baş­ka­nı sı­fa­tıy­la İhsan Sabri Çağ­la­yan­gil Cum­hur­baş­kan­lı­ğı­na ve­ka­let etti. Ço­ğun­lu­ğun sağ­la­na­ma­dı­ğı tur­lar­da en son Muh­sin Batur 303 oya kadar yük­sel­di. AP, Bil­giç’in ye­ri­ne 12 Mart’ın ko­mu­ta­nı Faik Türün’ü aday gös­ter­di. Faik Türün’ün aday­lı­ğı, Muh­sin Batur’un oy­la­rı­nı azalt­tı. 99. Tur’da Muh­sin Batur aday­lık­tan çe­kil­di. Mec­lis ve Se­na­to bir­le­şik top­lan­tı­sı ya­pı­la­ma­dı­ğın­dan AP adayı Faik Türün’ün de se­çil­me şansı ol­ma­dı. 


11 Eylül; Mec­lis 115. tur için top­lan­dı ancak ye­ter­li ço­ğun­luk sağ­la­na­ma­dı, yine cum­hur­baş­ka­nı se­çi­le­me­di.


12 Eylül; Si­ya­si par­ti­ler ara­sın uz­la­şı sağ­la­nı­la­ma­ma­sı ve ay­lar­ca süren Cum­hur­baş­ka­nı se­çi­mi­nin so­nuç­la­na­ma­ma­sı­nı fır­sat bilen dar­be­ci zih­ni­yet 12 Eylül as­ke­ri dar­be­si­ni yaptı. Tür­ki­ye. 1980’de 5 ay 6 gün cum­hur­baş­kan­sız kaldı. 12 Eylül 1980 as­ke­ri dar­be­sin­den sonra milli ira­de­yi yok sayan dar­be­ci Kenan Evren ken­di­ni dev­let baş­ka­nı ilan etti. 1982’de Evren, yeni ana­ya­sa­nın 1. ge­çi­ci mad­de­si uya­rın­ca, yedi yıl­lık bir süre için, Tür­ki­ye’nin 7. cum­hur­baş­ka­nı sı­fa­tı­nı aldı. Aynı za­man­da MGK ve Ge­nel­kur­may baş­kan­lı­ğı­nı da sür­dür­dü.


Sonuç ola­rak; Tür­ki­ye’de mev­cut par­la­men­ter sis­tem as­ke­ri darbe ana­ya­sa­la­rıy­la şe­kil­len­di. Si­ya­si ve eko­no­mik is­tik­rar­sız­lı­ğa yol açan bu hü­kü­met mo­de­li as­ke­ri ve­sa­yet­le­rin et­ki­si­ne hep açık oldu. Cum­hur­baş­kan­lı­ğı Hü­kü­met Sis­te­mi ile be­ra­ber darbe ana­ya­sa­la­rı­nın et­ki­le­ri bi­tecek ve sa­de­ce milli ira­de­nin şe­kil­len­dir­di­ği, is­tik­rar dö­nem­le­ri baş­la­ya­cak­tır.


En derin saygı ve sev­gi­le­rim­le.
Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
Yayın politikamızdan memnun musunuz?
Yayın politikamızdan memnun musunuz?